OngDuTayNinh.comOng Dú Tây Ninh
Mật ong dú: vị, chất lượng và cách dùng

Bảo quản mật ong dú tại nhà: ngăn mát, hũ thuỷ tinh và những điều nên tránh

Bảo quản mật ong dú đúng cách: để ngăn mát, đựng hũ thuỷ tinh đậy kín, dùng muỗng khô, tránh nóng và nắng. Hướng dẫn chi tiết cho gia đình ở Tây Ninh nóng ẩm.

Open refrigerator door in a Vietnamese home kitchen, hands placing a small glass jar of dark honey on the middle shelf beside fruit, cool indoor light, shallow depth of field

Cách bảo quản mật ong dú tốt nhất tại nhà là đựng trong hũ thuỷ tinh sạch, khô, đậy kín, đặt ở ngăn mát tủ lạnh, và luôn lấy mật bằng muỗng khô. Mật ong dú chứa nhiều nước và có men sống nên để ngoài nhiệt độ phòng, nhất là ở vùng nóng như Tây Ninh, sẽ nhanh chua và sủi bọt. Giữ lạnh làm chậm quá trình đó, giúp mật giữ vị chua ngọt dịu lâu hơn nhiều tháng.

Landing cũ của trang từng dặn ngắn gọn: "đậy kín, để nơi mát". Bài này mở rộng lời dặn đó thành một quy trình đủ chi tiết cho gia đình: chọn hũ, chỗ đặt trong tủ lạnh, thói quen lấy mật, mang mật đi xa, và những sai lầm khiến một hũ mật ngon hỏng sớm. Mọi điều dưới đây áp dụng được cho mật mua về lẫn mật anh chị tự lấy từ tổ ong dú trong vườn.

Vì sao mật ong dú cần giữ lạnh còn mật thường thì không

Mật ong Apis chín có rất ít nước, đường đặc đến mức vi sinh không phát triển được, nên để trong tủ bếp cả năm vẫn ổn. Bỏ mật ong thường vào tủ lạnh còn làm nó kết tinh nhanh hơn, vì thế người ta ít khi khuyên làm vậy.

Mật ong dú ngược lại. Lượng nước cao hơn rõ rệt cùng với men sống mang theo từ tổ khiến nó giống một thứ "thực phẩm sống" hơn là một khối đường bền vững. Nhiệt độ càng cao, men càng hoạt động mạnh, mật càng chua và sủi bọt nhanh. Trong ngăn mát, hoạt động đó chậm hẳn. Cũng nhờ tỉ lệ đường khác mật ong Apis, mật ong dú để lạnh hầu như không kết tinh, nên không có nhược điểm như mật thường.

Nói ngắn: với mật ong thường, tủ bếp là chỗ hợp; với mật ong dú, ngăn mát là chỗ hợp. Đây là khác biệt thực hành quan trọng nhất giữa hai loại mật, và cũng là điều người mới mua mật ong dú hay bỏ qua. Nhiều lời phàn nàn "mua về được mấy bữa là chua, là sủi" thật ra bắt đầu từ việc đem thói quen giữ mật thường áp sang mật ong dú.

Chọn hũ đựng: vì sao thuỷ tinh là lựa chọn đúng

Thuỷ tinh không phản ứng với axit. Mật ong dú có vị chua tức là có tính axit. Thuỷ tinh trơ, không thôi chất vào mật, không ám mùi, dễ rửa sạch và nhìn xuyên qua được để theo dõi bọt, màu.

Nắp vừa khít nhưng không cần quá kín hơi. Nắp vặn kim loại có lớp lót, nắp nhựa vặn đều dùng được. Lưu ý nắp kim loại có thể gỉ nếu mật dính lâu ở ren nắp, nên lau sạch thường xuyên. Với mật còn đang lên men mạnh, nắp quá kín dễ phồng, nên xả hơi trong những ngày đầu.

Tránh nhựa mỏng và kim loại. Chai nhựa mỏng phồng méo khi mật sinh khí, có thể ám mùi nhựa sau nhiều tháng. Hộp sắt, inox không phù hợp để chứa lâu một thứ có tính axit.

Hũ nhỏ tốt hơn hũ lớn. Mỗi lần mở nắp là một lần không khí ẩm và nhiệt lọt vào. Chia mật ra nhiều hũ nhỏ cỡ dùng trong hai, ba tuần giúp phần còn lại ít bị đụng tới.

Hũ phải khô hoàn toàn. Rửa hũ bằng nước nóng, úp cho ráo, rồi để khô hẳn trước khi rót mật. Một giọt nước đọng trong đáy hũ đủ làm vùng mật quanh đó loãng thêm và lên men nhanh.

Đặt mật ở đâu trong nhà: so sánh các chỗ thường gặp

Ở Tây Ninh, nhiệt độ trong nhà mùa khô có thể cao hơn nhiều so với mùa mưa. Bảng dưới so các chỗ để mật thường gặp trong một gia đình.

Chỗ đểHợp hay khôngGhi chú
Ngăn mát tủ lạnh, kệ giữaHợp nhấtNhiệt ổn định, xa cánh cửa hay mở
Cánh cửa tủ lạnhTạm đượcNhiệt dao động mỗi lần mở cửa; dùng cho hũ nhỏ đang ăn hằng ngày
Ngăn đôngĐược để dài hạnMen gần như ngừng; rã ở ngăn mát trước khi dùng
Tủ bếp kín, xa bếpChỉ trong vài ngàyMùa khô dễ ấm; mật bắt đầu sủi nhanh
Kệ cạnh bếp ga, nồi cơmKhông hợpNóng liên tục, men hoạt động mạnh
Bàn gần cửa sổ có nắngKhông hợpNắng làm nóng hũ, đổi màu và vị mật
Cốp xe, trong xe đỗ ngoài trờiKhông hợpNhiệt rất cao, hũ có thể phồng, rò

Nếu nhà không có tủ lạnh, hãy mua lượng nhỏ đủ dùng trong một hai tuần, để ở góc tối, mát nhất trong nhà, và chấp nhận mật sẽ chua dần.

Thói quen lấy mật giữ hũ sạch lâu

Phần lớn hũ mật hỏng sớm không phải vì mật xấu mà vì cách lấy ra mỗi ngày. Những bước dưới đây nghe nhỏ nhặt nhưng quyết định tuổi thọ của hũ mật.

  1. Rửa tay khô ráo trước khi mở hũ.
  2. Dùng một muỗng riêng, khô, sạch cho hũ mật, không dùng muỗng vừa khuấy cà phê hay vừa ngậm.
  3. Lấy đủ lượng cần dùng ra ly hoặc chén, không nhúng thức ăn trực tiếp vào hũ (bánh mì, trái cây, ngón tay).
  4. Lau miệng hũ và ren nắp bằng khăn khô nếu có mật dính, rồi mới đậy nắp.
  5. Đậy nắp ngay, cho hũ trở lại ngăn mát trong vòng vài phút, đừng để quên trên bàn ăn.
  6. Mỗi tuần nhìn qua hũ một lần: màu, bọt, bề mặt. Thấy điều lạ thì xử lý sớm.

Nhà có trẻ nhỏ hay người hay "tiện tay" dùng chung muỗng, có thể dán một mẩu giấy nhớ lên nắp hũ, nhắc dùng muỗng khô. Nghe buồn cười nhưng hiệu quả.

Mật ong dú để được bao lâu

Không có hạn dùng chung cho mọi hũ mật ong dú, vì độ ẩm, loài ong, cách xử lý sau khi lấy và cách giữ ở nhà khác nhau nhiều. Người bán có trách nhiệm thường ghi ngày lấy mật hoặc ngày đóng hũ; đó là mốc đáng tin hơn bất kỳ con số "để được hai năm" nào trên mạng.

Theo kinh nghiệm chung của người nuôi và người dùng, mật ong dú để ngăn mát, ít mở, có thể giữ vị dễ chịu trong nhiều tháng. Để ngoài nhiệt độ phòng thì thời gian đó rút ngắn đáng kể, có khi chỉ vài tuần đã chua rõ. Mật không "hết hạn" theo nghĩa thành chất độc sau một ngày cụ thể; nó thay đổi dần, và giác quan của anh chị là thước đo: còn thơm, còn ngọt chua dễ chịu, không mốc, không hôi là còn dùng được.

Cũng nên phân biệt hai mốc: ngày lấy mật và ngày mở hũ. Một hũ lấy đã ba tháng nhưng nằm yên trong ngăn mát, chưa mở lần nào, thường còn tốt hơn một hũ mới lấy tuần trước mà đã bị mở ra đóng vào mỗi ngày bằng muỗng ướt. Vì vậy khi mua nhiều, hãy mở từng hũ một, dùng hết hũ đang mở rồi mới sang hũ kế tiếp, thay vì mở cùng lúc vài hũ để nếm so.

Một mẹo đơn giản cho gia đình là ghi ngày mở hũ lên nắp. Sau vài lần, anh chị sẽ biết hũ mật của mình giữ được bao lâu trong điều kiện nhà mình, chính xác hơn mọi lời khuyên chung.

Mang mật ong dú đi xa, gửi người thân

Người Tây Ninh đi làm ở Thành phố Hồ Chí Minh hay đi xa hơn hay mang theo vài hũ mật về cho gia đình. Quãng đường vài giờ trên xe trong trời nóng đủ làm mật đang ổn định bắt đầu sủi. Cách an toàn là để hũ trong hộp xốp hoặc túi giữ lạnh, kèm một túi đá khô hoặc chai nước đông đá bọc khăn, đặt hũ đứng thẳng, chèn chặt để không va đập.

Khi gửi xe hay gửi bưu kiện, quấn băng dính quanh nắp và bọc hũ trong túi nilon kín, phòng trường hợp mật xì hơi rỉ ra ngoài làm bẩn hàng khác. Ghi rõ "hàng dễ vỡ, giữ đứng". Đến nơi, việc đầu tiên là cho mật vào ngăn mát, rồi mở nắp xả hơi một lần nếu thấy nắp phồng.

Đi máy bay thì cần xem quy định chất lỏng của hãng tại thời điểm đi, vì mật ong được xem như chất lỏng khi mang lên khoang. Gửi hành lý ký gửi thì bọc kỹ như trên. Quy định có thể thay đổi, nên kiểm tra trước chuyến đi thay vì dựa vào trí nhớ.

Mật tự lấy từ tổ trong vườn: cất thế nào ngay sau khi lấy

Người nuôi vài tổ ong dú tại nhà thường lấy mật lần đầu rồi lúng túng không biết làm gì tiếp với chén mật còn lẫn sáp và keo. Mấy giờ đầu sau khi lấy quyết định khá nhiều đến việc hũ mật đó giữ được bao lâu.

  1. Lấy mật vào buổi sáng khô ráo, tránh ngày mưa hoặc vừa mưa xong, khi mật trong bầu thường loãng hơn.
  2. Hứng mật vào thố hoặc tô thuỷ tinh, inox sạch và khô; đậy khăn sạch để ong và kiến không sà vào.
  3. Lọc ngay qua lưới lọc mịn hoặc hai lớp vải màn đã giặt sạch, phơi khô. Không vắt mạnh bã sáp vì sẽ đẩy cả phấn và mảnh nhộng vào mật.
  4. Để mật lắng trong vài chục phút cho bọt khí nổi lên, hớt lớp bọt và mảnh vụn trên mặt.
  5. Rót vào các hũ thuỷ tinh nhỏ đã rửa sạch, phơi khô, chừa khoảng trống phía trên, ghi ngày lấy lên nắp.
  6. Cho vào ngăn mát ngay trong ngày. Những ngày đầu mở nắp xả hơi nếu thấy sủi.

Bã sáp và keo còn lại đừng vứt bừa trong vườn vì sẽ hút kiến đến gần tổ. Gom vào túi kín, xử lý xa chỗ đặt tổ. Chuyện lấy mật lần đầu sao cho đàn còn sức được bàn riêng trong danh mục nuôi ong dú tại nhà.

Năm sai lầm làm hỏng mật ong dú nhanh nhất

Để mật trên bàn ăn "cho tiện". Tiện cho người nhưng cũng tiện cho men và kiến. Vài tuần trên bàn ở nhiệt độ phòng mùa khô là đủ để mật chua gắt.

Chế thêm nước cho dễ rót. Một số người thấy mật hơi sệt trong tủ lạnh liền pha thêm nước vào hũ. Nước thêm vào là thức ăn cho men, hũ sẽ lên men nhanh hơn. Muốn loãng thì pha ra ly lúc dùng.

Đổ mật qua lại nhiều hũ. Mỗi lần sang hũ là một lần tiếp xúc không khí và dụng cụ. San hũ một lần khi mới mua là đủ.

Đun nóng để "khử trùng". Đun làm mất hương, đổi vị, và không cần thiết nếu bảo quản lạnh đúng cách.

Giữ hũ đã có mốc vì tiếc. Mốc không chỉ ở chỗ thấy được. Một hũ đã mốc nên bỏ, rửa sạch hũ bằng nước sôi trước khi dùng lại.

Câu hỏi thường gặp

Để mật ong dú trong tủ lạnh có bị đông đặc không?

Ở ngăn mát, mật ong dú thường chỉ sệt hơn một chút chứ không đông cứng hay kết tinh như mật ong thường. Lấy ra để vài phút là rót dễ. Nếu để ngăn đông, mật đặc lại nhiều hơn, cần rã ở ngăn mát trước khi dùng.

Có nên để mật ong dú trong chai nhựa không?

Dùng chai nhựa thực phẩm dày trong thời gian ngắn thì được, nhưng giữ lâu nên chuyển sang thuỷ tinh. Mật ong dú có tính axit và có thể sinh khí, chai nhựa mỏng dễ phồng, méo, đôi khi ám mùi nhựa vào mật sau thời gian dài.

Nhà không có tủ lạnh thì bảo quản mật ong dú thế nào?

Mua lượng nhỏ đủ dùng một hai tuần, để hũ ở chỗ tối và mát nhất trong nhà, xa bếp và nắng, dùng muỗng khô. Mật sẽ chua dần theo thời gian, đó là bình thường. Thấy sủi mạnh thì mở nắp xả hơi và dùng sớm.

Mật ong dú tự lấy từ tổ trong vườn có cần lọc trước khi cất không?

Nên lọc qua lưới hoặc vải màn sạch để bỏ mảnh sáp, keo, xác ong lẫn vào. Những mảnh đó mang thêm vi sinh và có thể làm mật lên men nhanh hơn. Lọc xong rót ngay vào hũ thuỷ tinh khô và cho vào ngăn mát.

Mật ong dú đổi màu sẫm hơn sau vài tháng có sao không?

Mật để lâu thường sẫm màu dần, nhất là khi gặp nhiệt. Nếu mùi vị vẫn dễ chịu, không mốc, không hôi thì vẫn dùng được. Sẫm màu nhanh trong thời gian ngắn là dấu hiệu hũ mật bị để ở chỗ quá nóng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0868 2222 68