OngDuTayNinh.comOng Dú Tây Ninh
Keo ong, phấn ong và sản phẩm từ tổ

Ai nên thận trọng với keo ong, phấn ong: dị ứng và những trường hợp cần hỏi bác sĩ

Keo ong và phấn ong dú là sản phẩm tự nhiên nhưng vẫn gây dị ứng, có thể ảnh hưởng người đang dùng thuốc. Bài liệt kê ai cần hỏi bác sĩ và dấu hiệu phải dừng ngay.

Close-up of a person seen from behind sitting on a garden bench examining a small open jar of moist bee pollen under a mango tree, warm afternoon light, face not visible

Những người nên thận trọng nhất với keo ong và phấn ong dú là: người có cơ địa dị ứng (từng dị ứng phấn hoa, hen suyễn, chàm, dị ứng sản phẩm từ ong), trẻ nhỏ đặc biệt trẻ dưới một tuổi, phụ nữ mang thai và cho con bú, người đang dùng thuốc dài ngày hoặc chuẩn bị phẫu thuật, và người có bệnh gan, thận, tiểu đường. Nhóm này nên hỏi bác sĩ trước khi dùng, và ai dùng cũng cần biết dấu hiệu phải dừng ngay.

“Tự nhiên” không có nghĩa là vô hại với mọi người. Keo ong là nhựa cây cô đặc, phấn ong là phấn hoa, cả hai đều là những thứ cơ thể nhiều người nhận diện như chất lạ. Bài này không nhằm làm anh chị sợ, mà giúp anh chị biết khi nào nên dè dặt, khi nào cần đi khám, để dùng sản phẩm từ tổ ong dú một cách yên tâm.

Vì sao sản phẩm từ tổ ong có thể gây dị ứng

Phấn hoa là một trong những tác nhân dị ứng phổ biến nhất ở người. Hít phải phấn hoa gây hắt hơi, chảy mũi ở người viêm mũi dị ứng; ăn phải ở người nhạy cảm có thể gây ngứa miệng, sưng môi, nổi mề đay, hiếm hơn là khó thở. Phấn ong dú dù đã lên men vẫn là phấn hoa, vẫn mang những protein có thể gây dị ứng.

Keo ong có nguồn gốc từ nhựa cây, trong đó có những chất thơm và hợp chất phenolic mà da một số người phản ứng mạnh. Dị ứng tiếp xúc với keo ong là hiện tượng được ghi nhận nhiều trong y văn, kể cả ở người nuôi ong lâu năm thường xuyên cầm keo. Biểu hiện hay gặp là viêm da: ngứa, đỏ, nổi mụn nước, bong vảy ở tay, ngón tay hoặc quanh miệng nếu ngậm.

Thêm vào đó, sản phẩm từ tổ ong dú khó lấy sạch hoàn toàn. Trong keo và phấn có thể lẫn mảnh sáp, xác ong, bào tử nấm, bụi. Với người khoẻ thì lượng nhỏ những thứ này thường không sao, nhưng với người dị ứng thì thêm một nguồn kích ứng.

Những nhóm người nên hỏi bác sĩ trước

Người có cơ địa dị ứng. Đã từng viêm mũi dị ứng theo mùa, hen suyễn, chàm, mề đay, hoặc đã có phản ứng với mật ong, sáp ong, mỹ phẩm chứa keo ong. Nhóm này có nguy cơ phản ứng cao nhất, kể cả phản ứng nặng.

Trẻ nhỏ. Trẻ dưới 12 tháng không dùng mật ong và các sản phẩm từ tổ ong vì nguy cơ ngộ độc do bào tử của một loại vi khuẩn có trong đất, thứ mà hệ tiêu hoá của trẻ chưa đủ sức xử lý. Trẻ lớn hơn cũng nên hỏi bác sĩ nhi trước khi dùng keo hay phấn, và tránh hẳn các dạng ngâm rượu.

Phụ nữ mang thai và cho con bú. Chưa có đủ dữ liệu về độ an toàn của keo ong, phấn ong không ngòi trong giai đoạn này. Thận trọng là cách an toàn nhất.

Người đang dùng thuốc dài ngày. Nhất là thuốc chống đông, thuốc điều trị tiểu đường, huyết áp, thuốc ức chế miễn dịch. Một số thành phần trong sản phẩm từ ong có thể ảnh hưởng tới cách thuốc hoạt động; chỉ bác sĩ hoặc dược sĩ mới đánh giá được với đơn thuốc cụ thể của anh chị.

Người sắp phẫu thuật, nhổ răng. Nên báo với bác sĩ mọi sản phẩm bổ sung đang dùng, kể cả keo ong, và ngừng theo hướng dẫn.

Người bệnh gan, thận, tiểu đường. Phấn ong và mật đi kèm có đường, keo ngâm rượu có cồn. Những người này cần được tư vấn cụ thể về lượng và việc có nên dùng hay không.

Dấu hiệu phải dừng ngay và đi khám

Phần lớn phản ứng với keo và phấn ong là nhẹ, tại chỗ. Nhưng anh chị cần nhận ra những dấu hiệu cho thấy phản ứng đang nặng lên. Nếu sau khi ăn, ngậm hay bôi sản phẩm từ ong mà thấy ngứa lan rộng, nổi mề đay khắp người, sưng môi, sưng mí mắt, sưng lưỡi, khàn tiếng, khó nuốt, khó thở, thở rít, chóng mặt, choáng, đau bụng nôn ói dữ dội, hãy ngừng ngay và đến cơ sở y tế gần nhất.

Những dấu hiệu sưng ở vùng mặt, họng kèm khó thở có thể là phản ứng phản vệ, tình trạng cấp cứu cần xử trí trong thời gian ngắn. Đừng chờ xem có tự đỡ không, đừng tự uống thêm gì để “giải”. Người từng có phản ứng nặng một lần thì về sau nên tránh hẳn loại sản phẩm đó, và nên báo cho người nhà biết để không ai vô tình mời dùng lại.

Với phản ứng nhẹ ngoài da do bôi keo, như đỏ ngứa một vùng nhỏ, hãy rửa sạch bằng xà phòng và nước, ngừng dùng. Nếu sau vài ngày không đỡ, lan rộng hoặc phỏng nước, hãy đi khám da liễu.

Cách thử an toàn cho người khoẻ muốn dùng lần đầu

Nếu anh chị không thuộc các nhóm trên và muốn thử phấn hoặc keo ong dú lần đầu, có thể làm theo trình tự thận trọng sau:

  1. Thử ngoài da trước với keo: chấm một chút dịch keo lên vùng da nhỏ ở mặt trong cẳng tay, để một ngày, quan sát có đỏ ngứa không.
  2. Với phấn: lần đầu chỉ nếm lượng rất nhỏ, cỡ hạt đậu, rồi chờ vài giờ. Không có gì bất thường mới tăng dần lên lượng dùng thông thường của một món ăn kèm.
  3. Thử vào ban ngày, có người nhà ở cạnh, không thử ngay trước khi lái xe hay ở một mình.
  4. Mỗi lần chỉ thử một sản phẩm mới, để nếu có phản ứng thì biết do cái gì.
  5. Ghi lại ngày dùng, lượng, sản phẩm của đàn nào, nguồn nào; nếu phải đi khám, những ghi chép đó giúp bác sĩ nhiều.

Ngay cả khi lần đầu không có phản ứng, cơ thể vẫn có thể nhạy cảm dần về sau. Thấy dấu hiệu lạ ở bất kỳ lần nào thì dừng. Thử trên chính mình không có nghĩa là an toàn cho người khác trong nhà: mỗi người cần được thử riêng, nhất là trẻ em và người lớn tuổi.

Người nuôi ong cũng cần để ý tay mình

Người nuôi ong dú ở nhà thường cầm keo bằng tay trần khi mở thùng, cạo nắp, lấy mật. Phần lớn không sao, nhưng một số người sau thời gian dài bắt đầu thấy ngón tay khô nứt, ngứa, đỏ ở những chỗ hay dính keo. Đó có thể là viêm da tiếp xúc do keo ong. Đeo găng tay mỏng khi thao tác lâu, rửa tay bằng xà phòng sau khi làm, lau keo dính bằng chút dầu ăn trước rồi mới rửa là những cách đơn giản để giảm tiếp xúc.

Khi lấy phấn hoặc cạo keo khô, bụi nhỏ có thể bay lên. Người có hen hoặc viêm mũi dị ứng nên làm ở chỗ thoáng, có thể đeo khẩu trang. Trẻ con trong nhà thích xem bố mẹ mở thùng ong là chuyện vui, nhưng nên để các em đứng xa một chút và không cho cầm keo, phấn bỏ vào miệng. Dao cạo, hộp keo, hũ phấn sau khi dùng nên cất lên cao, ngoài tầm với của trẻ.

Đừng để “tự nhiên” thay cho lời khuyên y tế

Cái khó với sản phẩm từ ong là chúng được bao quanh bởi những câu chuyện đẹp: ong chăm chỉ, hoa thơm, vườn sạch. Những câu chuyện đó đúng ở chỗ ong dú là loài ong dễ thương, nuôi trong vườn nhà mang lại nhiều niềm vui. Nhưng chúng không nói gì về việc một người cụ thể với một bệnh cụ thể có nên dùng keo, phấn hay không.

Nếu anh chị đang có bệnh mạn tính, hãy mang theo lọ sản phẩm hoặc ảnh nhãn khi đi tái khám và hỏi thẳng bác sĩ. Đó là câu hỏi bình thường, bác sĩ được hỏi những chuyện như vậy hằng ngày. Một câu trả lời từ người hiểu bệnh của anh chị đáng tin hơn mọi lời giới thiệu trên mạng. Nếu người bán khuyên anh chị ngưng thuốc để dùng sản phẩm của họ, đó là lý do đủ để không mua nữa.

Với trẻ dưới một tuổi, quy tắc đơn giản nhất là không cho dùng bất cứ thứ gì lấy từ tổ ong, kể cả chấm đầu đũa cho biết vị. Đợi trẻ lớn, hỏi bác sĩ, rồi hãy cho làm quen.

Người cao tuổi và người đang ốm yếu

Người cao tuổi thường được con cháu mua sản phẩm từ ong làm quà bồi bổ, và keo, phấn ong dú gần đây cũng xuất hiện trong những món quà như vậy. Điều cần để ý là người lớn tuổi hay đang dùng nhiều loại thuốc cùng lúc, có bệnh nền như huyết áp, tiểu đường, bệnh tim, bệnh thận. Thêm một sản phẩm mới vào danh sách đó cần được người theo dõi sức khoẻ của họ biết.

Người lớn tuổi cũng có thể khó nhận ra hoặc khó diễn tả phản ứng bất thường. Ngứa nhẹ, mệt, đầy bụng, tiêu chảy có khi bị bỏ qua vì tưởng do tuổi già. Nếu ông bà bắt đầu dùng phấn hay keo ong, người nhà nên hỏi thăm trong mấy ngày đầu, để ý da, bụng, giấc ngủ, và dừng ngay khi có gì lạ.

Người đang ốm cấp tính, đang sốt cao, đang nằm viện, đang hồi phục sau mổ thì không phải lúc thử thực phẩm mới. Cơ thể đang chịu nhiều thay đổi, thêm một yếu tố lạ khiến bác sĩ khó biết triệu chứng đến từ đâu. Hãy đợi tới khi khoẻ hẳn và hỏi lại bác sĩ. Món quà từ tổ ong vẫn có thể cất lại trong ngăn mát, đợi lúc thích hợp, không có gì phải vội.

Khi đi khám vì nghi phản ứng với sản phẩm từ ong, nên mang theo gì

Thông tin đầy đủ giúp bác sĩ nhận định nhanh hơn. Trước khi đi, nếu kịp, hãy chuẩn bị:

  • Lọ sản phẩm còn lại, hoặc ảnh chụp rõ nhãn và hình dạng sản phẩm. Với sản phẩm tự lấy từ đàn nhà, ghi lại là keo hay phấn, lấy từ thùng nào, ngày nào.
  • Thời điểm dùng và thời điểm bắt đầu có triệu chứng, cách nhau bao lâu.
  • Cách dùng: ăn, ngậm, bôi, hay chỉ cầm tay khi mở thùng; lượng ước chừng.
  • Những thuốc, thực phẩm chức năng đang dùng song song, kể cả thuốc nam, thuốc mua không cần toa.
  • Tiền sử dị ứng trước đây của bản thân và người trong nhà, nếu biết.
  • Ảnh chụp vùng da bị phát ban lúc nặng nhất, vì khi tới phòng khám có thể đã giảm.

Những thông tin này không thay được thăm khám, nhưng giúp cuộc thăm khám ngắn và chính xác hơn. Với dấu hiệu nặng như khó thở, sưng mặt, đừng mất thời gian chuẩn bị, hãy đi cấp cứu ngay.

Câu hỏi thường gặp

Dị ứng mật ong thì có dị ứng keo ong, phấn ong không?

Không nhất thiết, vì chất gây dị ứng có thể khác nhau. Nhưng người đã dị ứng với một sản phẩm từ ong có nguy cơ cao hơn với các sản phẩm khác. Nên hỏi bác sĩ, có thể làm xét nghiệm dị ứng trước khi thử.

Trẻ trên một tuổi ăn phấn ong dú được không?

Trẻ trên một tuổi không còn nằm trong nhóm cấm mật ong, nhưng phấn ong vẫn có thể gây dị ứng. Nên hỏi bác sĩ nhi trước, nếu được phép thì cho thử lượng rất nhỏ vào ban ngày và theo dõi kỹ.

Đang uống thuốc huyết áp có dùng keo ong được không?

Hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ đang theo dõi đơn thuốc của anh chị. Họ cần biết anh chị đang dùng gì để đánh giá khả năng tương tác. Không tự ý dùng thay thuốc hoặc giảm liều thuốc vì đã dùng keo ong.

Bị ngứa tay sau khi lấy mật ong dú là sao?

Có thể do viêm da tiếp xúc với keo ong dính trên tay. Rửa sạch, lần sau đeo găng tay mỏng khi thao tác. Nếu ngứa đỏ kéo dài, nứt da, phỏng nước thì nên đi khám da liễu.

Dấu hiệu nào cho thấy phản ứng dị ứng nặng?

Sưng môi, lưỡi, mặt, khàn tiếng, khó nuốt, khó thở, thở rít, chóng mặt, nổi mề đay toàn thân. Đây là tình trạng cần cấp cứu, phải ngừng ngay và đến cơ sở y tế gần nhất, không chờ tự hết.

Người tiểu đường có dùng phấn ong dú được không?

Phấn ong dú lấy từ bầu thường lẫn mật và có đường, còn hay được ăn kèm mật. Người tiểu đường nên hỏi bác sĩ về việc có dùng không và lượng bao nhiêu là phù hợp với tình trạng của mình.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0868 2222 68